Orangutany na Borneo – gdzie je spotkać? | Soliści

Miejsc takich jak Borneo i Sumatra nie zostało na świecie zbyt wiele. To niestety nie jest dobra wiadomość, bo oznacza jedno: wymieranie gatunków. Wśród tych najbardziej zagrożonych, bez wątpienia, znajdują się orangutany, których na Borneo żyje już zaledwie około kilkudziesięciu tysięcy. Gdzie można spotkać te majestatyczne zwierzęta? Jak powinna wyglądać odpowiedzialna obserwacja dzikich orangutanów? Pamiętaj, że to od naszych wyborów zależy, czy pozostaną one symbolem wyspy.

Orangutany są endemitami Azji Południowo-Wschodniej i naturalnie występują dziś już tylko na Borneo i Sumatrze, gdzie wciąż zachowały się rozległe obszary lasów deszczowych, bagiennych i nadrzecznych. Obecnie są krytycznie zagrożone wyginięciem – ocenia się, że na wolności żyje maksymalnie do 100 tysięcy osobników. Liczba ta jednak może być mocno niedoszacowana, bo jak wskazuje IUCN, populacja orangutanów kurczy się nawet o około 80% w skali jednego pokolenia. To tak, jakby na każde 10 orangutanów żyjących dziś w lesie, za kilkanaście lat przypadały zaledwie 2. Z tego też względu większość dzisiejszych spotkań z tymi zwierzętami może być jednymi z ostatnich. Jak przedstawiają się zagrożenia dla orangutanów i ochrona gatunku? Główną przyczyną wymierania orangutanów jest dramatyczna utrata siedlisk spowodowana wylesianiem pod plantacje palm olejowych, pożarami lasów oraz rozwojem infrastruktury. Dodatkowym zagrożeniem są nielegalne polowania i handel młodymi osobnikami, które oddziela się od matek, często po ich zabiciu. Problem pogłębia również fakt, że zwierzęta te rozmnażają się bardzo wolno – samica rodzi jedno młode średnio co 7–9 lat, przez co populacja nie jest w stanie szybko się odbudować. W odpowiedzi na te zagrożenia powstały liczne programy ochrony i centra rehabilitacji. Uratowane zwierzęta, które tam trafiają, przechodzą proces rehabilitacji, uczą się przetrwania w naturalnym środowisku i, jeśli to możliwe, wracają do lasu. Ochrona orangutanów obejmuje także tworzenie i utrzymanie parków narodowych, korytarzy ekologicznych oraz edukację lokalnych społeczności, które coraz częściej uczestniczą w działaniach na rzecz zachowania gatunku.

Jeśli chodzi o orangutany, Borneo jest dziś ich najważniejszą ostoją na świecie. Na wyspie przetrwała największa populacja tych niezwykłych naczelnych, choć jej rozmieszczenie jest bardzo nierównomierne. Wynika to przede wszystkim z ograniczonej dostępności pożywienia i schronienia. Warto też pamiętać, że orangutany niemal całe życie spędzają w koronach drzew, dlatego nawet niewielkie przerwanie ciągłości lasu może mieć dla nich katastrofalne skutki.

Gdzie zobaczyć orangutany? Zwierzęta te występują głównie w indonezyjskiej i malezyjskiej części wyspy:

• Kalimantan Środkowy (Indonezja) – m.in. okolice Parku Narodowego Tanjung Puting,

• Kalimantan Zachodni (Indonezja) – rozległe obszary lasów deszczowych i torfowisk,

• Kalimantan Wschodni (Indonezja) – fragmentaryczne, ale wciąż istotne siedliska,

• Stan Sabah (Malezja) – dolina rzeki Kinabatangan, rezerwaty leśne i obszary chronione,

• Stan Sarawak (Malezja) – m.in. okolice Batang Ai National Park i Lanjak-Entimau Wildlife Sanctuary.

Zastanawiasz się, gdzie na Borneo można spotkać orangutany w naturalnym środowisku? Dzisiaj miejsc tych jest coraz mniej i ograniczają się przede wszystkim do:

• Tanjung Puting National Park (Indonezja, Kalimantan Środkowy) – pozwala obserwować orangutany przemieszczające się po lasach podczas rejsu po rzece Kumai. Park jest także znany z programów rehabilitacji zwierząt uratowanych z niewoli.

• Dolina rzeki Kinabatangan (Malezja, Sabah) – to las nadrzeczny, w którym żyją nie tylko dzikie orangutany, ale także inne egzotyczne zwierzęta: gibony, nosorożce, słonie czy tropikalne ptaki. Rejsy łodzią po rzece dają możliwość obserwacji zwierząt w ich naturalnym środowisku z zachowaniem bezpiecznego dystansu.

• Batang Ai National Park i Lanjak-Entimau Wildlife Sanctuary (Malezja, Sarawak) – obszary chronione, w których orangutany żyją w mniej uczęszczanych przez turystów częściach lasu, co sprzyja autentycznej obserwacji dzikiej przyrody.

• Sepilok Rehabilitation Centre (Malezja, Sabah) – tego typu ośrodki rehabilitacji orangutanów na Borneo dają im szansę na powrót do lasu. Zwierzęta uczą się tam samodzielnego zdobywania pożywienia, poruszania po drzewach i innych umiejętności niezbędnych do życia w dzikim środowisku. Turyści mogą znów obserwować je z bliska w sposób bezpieczny i odpowiedzialny.

Chociaż możliwość obserwacji orangutanów w ich naturalnym środowisku to świetny cel wyprawy, koniecznie poznaj również inne atrakcje Malezji: Malezja, czyli Azja Południowo-Wschodnia w pigułce.

Obserwacja dzikich oraz rehabilitowanych orangutanów na Borneo to dwa zupełnie różne doświadczenia, choć oba mają ogromną wartość edukacyjną i przyrodniczą. Spotkanie z dzikimi orangutanami odbywa się w ich naturalnym środowisku – w lasach deszczowych, nadrzecznych i bagiennych. Zwierzęta poruszają się swobodnie, zdobywają pożywienie, budują gniazda i reagują naturalnie na otoczenie. Taka obserwacja zawsze wymaga ciszy i cierpliwości, a każde spotkanie jest całkowicie niepowtarzalne – nigdy nie wiadomo, czy i gdzie uda się zobaczyć orangutany oraz jakie zachowania pokażą. Z kolei w przypadku orangutanów rehabilitowanych obserwacja odbywa się w centrach ochrony i zazwyczaj nie wymaga dłuższych spacerów w celu ich poszukiwania. Zwierzęta uczą się tam przetrwania w lesie, są karmione i przygotowywane do samodzielności, co pozwala turystom zobaczyć je z bliska w bezpiecznych warunkach. Chociaż doświadczenie jest mniej „dzikie”, daje możliwość poznania życia orangutanów i wsparcia działań ochronnych, które mają ogromne znaczenie dla przetrwania tego krytycznie zagrożonego gatunku.

Jeśli chcesz zobaczyć dzikie orangutany, safari po lasach deszczowych Borneo nie może być ani chaotyczne, ani przypadkowe. Aby móc tropić te zwierzęta, potrzebujesz doświadczonego przewodnika, który zna ich zwyczaje, ścieżki wędrówek i miejsca, gdzie najłatwiej je zaobserwować, nie zakłócając ich naturalnego życia. O czym jeszcze warto pamiętać?

• Odpowiednie miejsce – obecnie najlepsze miejsca do obserwacji orangutanów ograniczają się przede wszystkim do parków narodowych, rezerwatów i lasów chronionych, gdzie populacje zwierząt są monitorowane i chronione przed kłusownikami.

• Lokalny przewodnik – doświadczeni przewodnicy znają zwyczaje, ścieżki wędrówek i miejsca, gdzie można zobaczyć orangutany, co pozwala na ich obserwację bez zakłócania spokoju. Dzięki temu cała wyprawa jest bezpieczna zarówno dla zwierząt, jak i turystów.

• Zasady bezpieczeństwa – orangutany są płochliwe i reagują na hałas, dlatego najlepiej jest poruszać się powoli, nie robić nagłych ruchów i utrzymywać odpowiednią odległość – zwykle kilka metrów. Należy także pamiętać, by nie dotykać i nie karmić zwierząt.

• Pora wizyty – najlepszym czasem na obserwację orangutanów na Borneo są poranki i wczesne popołudnia, gdy zwierzęta aktywnie poszukują pożywienia.

• Działania na rzecz ochrony gatunku – wybierając legalne i odpowiedzialne wycieczki, wspierasz ochronę lasów i programy rehabilitacyjne. 

Jako Soliści Adventure Club od samego początku stawiamy na świadomą turystykę. Chociaż zawsze staramy się pokazać uczestnikom naszych wypraw jak najwięcej, nigdy nie odbywa się to kosztem przyrody czy lokalnych społeczności. Tak jest też tutaj – wyprawa na Borneo i do Malezji to nie tylko niezwykła przygoda wśród dzikiej przyrody, ale także okazja do realnego wsparcia ochrony orangutanów. Dołączając do naszej wyprawy, możesz spotkać „człowieka lasu” w jego naturalnym środowisku i jednocześnie stać się częścią misji, która pomaga przedłużyć życie tych krytycznie zagrożonych zwierząt. Wybierając odpowiedzialną ścieżkę z Solistami, wrócisz z Borneo nie tylko z niezapomnianymi wspomnieniami, ale także z poczuciem, że Twój udział naprawdę przyczynił się do zmiany świata na lepsze. Już teraz dołącz do nas i zarezerwuj wyjazd, zanim ktoś Cię ubiegnie!