img bottom

Ciekawostki o Islandii – To jest Islandia, tego nie zrozumiesz

Islandia, kraina lodu, kt贸ra od lat rozpala serca i my艣li podr贸偶nik贸w, a uczucie to pot臋guj膮 liczne ciekawostki, o kt贸rych wiele razy s艂yszeli艣my, ale kt贸re cz臋sto wydaj膮 si臋 zupe艂nie nieprawdopodobne. Pojedziesz tam raz i przepad艂e艣 鈥 b臋dziesz chcia艂 wraca膰, i wraca膰, i wraca膰鈥 Islandzkimi krajobrazami nie spos贸b si臋 nasyci膰. Zorze polarne, lodowce, wulkany, wodospady, gejzery. Ale nie tylko niesamowita przyroda stanowi o wyj膮tkowo艣ci Islandii, prawda? Tym, co sprawia, 偶e dos艂ownie mo偶na si臋 od niej uzale偶ni膰, jest szczypta magii i 鈥 jakkolwiek niepoprawnie politycznie by to nie zabrzmia艂o 鈥 egzotyki. Sprawd藕cie zatem najciekawsze naszym zdaniem niesamowite fakty dotycz膮ce tego miejsca na ziemi: Islandia. Ciekawostki. Czas start!!

Ciekawostki o Islandii

Islandia 鈥 wyspa wielko艣ci 1/3 Polski, na kt贸rej mieszka mniej os贸b ni偶 w samej tylko Bydgoszczy. Geograficznie nale偶y do Europy, ale na pierwszy rzut oka wida膰, 偶e ze Starym Kontynentem wiele wsp贸lnego nie ma. Wysiadasz z samolotu na lotnisku Keflav铆k i czujesz, jakby艣 si臋 znalaz艂 na innej planecie. Szaro-bury skalisty krajobraz, zero drzew, mg艂a, silny porywisty wiatr. Zanurzasz si臋 w g艂膮b kraju i wra偶enie nieziemsko艣ci鈥 tylko ro艣nie. Osobliwo艣ci wyspy nie ograniczaj膮 si臋 jednak jedynie do 艣wiata przyrody. Historia i 偶ycie codzienne na Islandii to istna skarbnica, je艣li chodzi o ciekawostki i fakty, w kt贸re trudno uwierzy膰.

FANTASTYCZNE WIERZENIA

Nawet je艣li nigdy na Islandii nie byli艣cie, na pewno obi艂o wam si臋 o uszy, 偶e ponad po艂owa jej mieszka艅c贸w wierzy w elfy. Brzmi nieco absurdalnie, nieco nierealnie, ale z pewno艣ci膮 pobudza wyobra藕ni臋 i jeszcze bardziej zach臋ca do odwiedzenia takiego 鈥瀖agicznego鈥 miejsca. A jak z t膮 wiar膮 w mityczne istoty jest w rzeczywisto艣ci? Ano faktycznie, w 1998 r. przeprowadzono ankiet臋, w kt贸rej zapytano Islandczyk贸w m.in. o elfy. Wyniki badania lotem b艂yskawicy obieg艂y 艣wiat, okaza艂o si臋 bowiem, 偶e prawie po艂owa mieszka艅c贸w kraju deklaruje wiar臋 w te fantastyczne stworzenia. Szkopu艂 w tym, 偶e w ankiecie mo偶na by艂o udzieli膰 tylko odpowiedzi 鈥瀟ak鈥 b膮d藕 鈥瀗ie鈥. Tymczasem, gdyby da膰 Islandczykom wi臋ksze pole manewru, odpowiedzieliby zapewne 鈥瀟o zale偶y鈥︹ albo 鈥瀗ie potwierdzam ani nie zaprzeczam鈥. Du偶a cz臋艣膰 z nich zapytana o wiar臋 w mityczne postaci zapewne zdrowo si臋 u艣mieje, co nie zmienia faktu, 偶e ze zwyczajnego szacunku do tradycji i wierze艅 swoich przodk贸w nie zaneguje jednoznacznie istnienia elf贸w czy gnom贸w i b臋dzie zachowywa膰 ostro偶no艣膰, odwiedzaj膮c miejsca, kt贸re mia艂yby rzekomo by膰 ich terytoriami.

Tak czy owak, b臋d膮c na Islandii, poznaj膮c takie ciekawostki, trudno oprze膰 si臋 wra偶eniu, 偶e gdyby gdzie艣 na 艣wiecie elfy faktycznie聽mia艂y聽mieszka膰, wybra艂yby w艂a艣nie t臋 wysp臋.

鈥濶AJCZYSTSZY" J臉ZYK W EUROPIE

W islandzkim nie znajdziemy zbyt wielu zapo偶ycze艅 z obcych j臋zyk贸w. Komitet Ekspert贸w J臋zykowych stara si臋 rugowa膰 z u偶ycia wszelkie obce s艂owa i wymy艣la膰 dla nich islandzkie odpowiedniki. Przyk艂adowo, telefon to聽simi聽(鈥瀌艂uga ni膰鈥), a fax 鈥撀brefasimi聽(鈥瀟elefoniczny list鈥). I pono膰 tego typu zamienniki s膮 do艣膰 powszechnie stosowane przez Islandczyk贸w (a kto kojarzy lub pami臋ta podobne dzia艂ania z epoki PRL-u, typu 鈥瀦wis m臋ski ozdobny鈥, ten wie, 偶e ta sztuka nie zawsze si臋 udaje). Jakie jeszcze ciekawostki o Islandii i Islandczykach w kategorii j臋zyk mo偶na spotka膰?

Ale Islandczycy w og贸le sw贸j j臋zyk lubi膮 i s膮 dumni z tego, 偶e przez stulecia opar艂 si臋 obcym wp艂ywom. W 2013 roku zorganizowali nawet plebiscyt na najpi臋kniejsze islandzkie s艂owa. Zwyci臋偶y艂y聽lj贸sm贸冒ir, kt贸re oznacza po艂o偶n膮, a w dos艂ownym t艂umaczeniu 鈥 鈥瀖atk臋 艣wiat艂a鈥,聽hugfanginn, czyli 鈥瀦afascynowanie鈥 oraz聽sp茅koppar, to jest鈥 鈥瀌o艂eczki w policzkach鈥. Prawda, 偶e brzmi sympatycznie?

To jednak nie wszystkie ciekawostki j臋zykowe. R贸wnie urocze s膮, moim zdaniem, islandzkie鈥 epitety. Je艣li w trakcie odwiedzin wyspy b臋dziecie chcieli dopiec jakiemu艣 lokalsowi, kt贸ry bardzo zalaz艂 wam za sk贸r臋, powiedzcie do niego聽pin porskur!, tj. 鈥瀟y dorszu!鈥. Powinno p贸j艣膰 mu w pi臋ty!

NIE TYLKO NAJCZYSTSZY, ALE I NAJSTARSZY鈥

Czy Islandczycy naprawd臋 mog膮 czyta膰 1000-letnie sagi w oryginale? B臋d膮c przy ciekawostkach o Islandii dotycz膮cych j臋zyka, nie spos贸b nie wspomnie膰, 偶e tamtejszy j臋zyk uchodzi za najstarszy u偶ywany w Europie. To w艂a艣nie nim pos艂ugiwali si臋 Wikingowie, kt贸rzy przybywali i osiedlali si臋 na wyspie, pocz膮wszy od IX wieku. A skoro 鈥 co ju偶 wiemy 鈥 nie ma w nim zbyt wielu zapo偶ycze艅, nic nie szkodzi na przeszkodzie, by Islandczycy bez zb臋dnego wysi艂ku czytali i rozumieli 艣redniowieczne przekazy w oryginale.

NIE TYLKO 艢REDNIOWIECZNE SAGI, ALE KSI膭呕KI W OG脫LE 鈥 INNE CIEKAWOSTKI O ISLANDII

Czym jeszcze mo偶e zaskoczy膰 Islandia? Ciekawostki, kt贸re chcemy teraz zaprezentowa膰, a o kt贸rych mo偶e ju偶 s艂ysza艂e艣, wci膮偶 kr臋c膮 si臋 ko艂o 艣wiata ksi膮偶ek i j臋zyka. Jak pokazuj膮 badania, Islandczycy s膮 najbardziej zaczytanym narodem 艣wiata. Nie do艣膰, 偶e w przeliczeniu przypada tam najwi臋cej ksi膮偶ek na jednego mieszka艅ca, to jeszcze kraj ten wyda艂 na 艣wiat najwi臋ksz膮 liczb臋 pisarzy, artyst贸w, szachist贸w i innych s艂aw wzgl臋dem liczby mieszka艅c贸w og贸艂em. Z Islandii pochodz膮 mi臋dzy innymi laureat Nagrody Nobla z 1955 roku Halld贸r Laxness, wsp贸艂czesny pisarz krymina艂贸w Arnaldur Indri冒ason oraz Yrsa Sigur冒ard贸ttir 鈥 autorka takich dzie艂 jak 鈥濷dziedziczone z艂o鈥 i inne z cyklu 鈥濬reyja i Huldor鈥, 鈥濶iechciani鈥 oraz 鈥濻tatek 艣mierci鈥 鈥 wszystkie ukaza艂y si臋 w polskim t艂umaczeniu. Ta mi艂o艣膰 Islandczyk贸w do ksi膮偶ek jest tak du偶a, 偶e uku艂o si臋 tam nawet pewne powiedzonko 鈥 鈥瀕epiej boso ni偶 bez ksi膮偶ek鈥. To chyba dobrze okre艣la ich stosunek do czytania.

Islandia - ciekawostki kulinarne - ZGNI艁Y REKIN, RAZ!

Ryby kr贸luj膮 nie tylko w powiedzonkach, ale i na islandzkich sto艂ach, niezale偶nie od pory roku czy okazji. Nie inaczej jest podczas Thorrablot, czyli specyficznego dla Islandii 艣wi臋ta 艣rodka zimy, obchodzonego na prze艂omie stycznia i lutego. Wywodzi si臋 jeszcze z czas贸w Wiking贸w, kiedy to by艂o okazj膮 do czczenia Thorriego, boga pogody. Dzi艣 jest okazj膮 przede wszystkim do hucznego ucztowania i zabawy. Oraz spo偶ywania bardzo ciekawych, z naszego punktu widzenia, potraw. Ot贸偶, charakterystycznym dla Thorrablot daniem jest m.in.聽hakarl, czyli鈥 sfermentowane mi臋so rekina polarnego, kt贸re zjada si臋 po tym, jak 鈥瀙rzele偶akuje鈥 przez 2-3 miesi膮ce zakopane w ziemi. Podczas Thorrablot wypija si臋 hektolitry brennevin 鈥 specyficznie islandzkiego trunku wyrabianego z ziemniak贸w i aromatyzowanego kminkiem. Cz臋sto okre艣la si臋 go jako 鈥瀋zarna 艣mier膰, zapewne przez wzgl膮d na czarn膮 etykiet臋 na butelce oraz spustoszenie, kt贸re sieje w organizmie ten niemal 40% nap贸j.

O wiele kr贸tsza jest na Islandii tradycja spo偶ywania piwa. W latach 1915-1989 jego sprzeda偶 by艂a tu oficjalnie zakazana. Islandczycy szybko nadrabiaj膮 jednak 鈥瀞tracone鈥 lata. Coraz pr臋偶niej rozwijaj膮 si臋 lokalne browary produkuj膮ce piwa rzemie艣lnicze. W ubieg艂ym roku jedno z nich, Surtur Nr 30 z Browaru Borg w Reykjaviku, otrzyma艂o nawet z艂oty medal w konkursie European Beer Star. Ten 9% stout zwyci臋偶y艂 w kategorii 鈥濵ocne Piwa W臋dzone鈥. Kluczowe w tym przypadku jest pytanie 鈥瀢臋dzone nad czym?鈥. Ot贸偶 Surtur Nr 30 w臋dzi si臋 nad ogniem rozpalanym z suszonych鈥 odchod贸w owiec. Mo偶e dziwi膰, ale na Islandii to normalna sprawa. W臋dzenie mi臋sa lub ryb nad ogniem z owczego 艂ajna jest tutaj tradycyjnym i popularnym sposobem konserwacji 偶ywno艣ci. Jak si臋 okazuje, sprawdza si臋 te偶 w procesie produkcji piwa.

C贸偶, to jest Islandia, tego nie zrozumiesz.

NAJM艁ODSZY SKRAWEK ZIEMI 鈥 PRZYRODNICZE CIEKAWOSTKI O ISLANDII

Jednak to nie wszystko, co ma do zaproponowania Islandia. Ciekawostki geograficzne w jej przypadku s膮 r贸wnie interesuj膮ce, a do tego sprawiaj膮, 偶e mo偶na nieco inaczej spojrze膰 na t臋 owian膮 tajemnic膮 wysp臋. Przede wszystkim warto wspomnie膰, 偶e Islandia mo偶e pochwali膰 si臋 jednym z najm艂odszych geologicznie kawa艂k贸w l膮du. Chodzi tutaj o wysepk臋 Surtsey w archipelagu Vestmannaeyjar, kt贸ra powsta艂a w wyniku erupcji wulkanu podmorskiego w latach 1963-1967. Jej nazwa pochodzi od imienia boga ognia Sutra z mitologii nordyckiej, a ona sama w szczytowym momencie ma oko艂o 2,7 km2. Jej powierzchnia jednak stale si臋 zmniejsza 鈥 w 2002 roku by艂o to ju偶 ledwie 1,4 km2. Obecnie Surtsey jest chroniona jako rezerwat, co ma wspom贸c jego zasiedlanie przez ro艣liny i zwierz臋ta. Zosta艂a tak偶e wpisana na list臋 艣wiatowego dziedzictwa UNESCO, co tylko potwierdza, jak jest cenna dla Islandii. Ciekawostki turystyczne taka jak te wcale nie s膮 cz臋ste.

Kto si臋 zgubi w islandzkim lesie, ten powinien wsta膰

Chocia偶 Islandia kojarzy si臋 z zieleni膮 i wspania艂膮, dzik膮 przyrod膮, to warto wiedzie膰, 偶e praktycznie鈥 nie ma tam las贸w. Owszem, kiedy艣 nawet by艂y, ale wyr膮bano je praktycznie do zera, aby budowa膰 domy i 艂odzie, i jak dot膮d nie uda艂o si臋 odnowi膰 zalesienia. Pomimo wielu inicjatyw i podj臋tych pr贸b nie sprzyja temu klimat, kt贸ry sprawia, 偶e drzewa 艂atwo kar艂owaciej膮 i s膮 niszczone przez silne wiatry. No wi臋c鈥 kto si臋 zgubi w islandzkim lesie, faktycznie powinien wsta膰 i wtedy bez problemu trafi do domu. Ot, takie tam ciekawostki o Islandii.

Komary i kleszcze nie鈥

A teraz co艣 dla tych, kt贸rzy nie lubi膮 kleszczy i komar贸w. Je艣li planujesz podr贸偶 na Islandi臋, to wiedz, 偶e tych owad贸w tam po prostu nie spotkasz. Do艣膰 surowy klimat i praktyczny brak du偶ych stoj膮cych zbiornik贸w wodnych sprawiaj膮, 偶e ci krwiopijcy nie wyst臋puj膮 na wyspie.

鈥le owce ju偶 tak!
Je艣li chodzi o Islandi臋 i ciekawostki turystyczne, warto wiedzie膰, 偶e na wyspie 偶yje mniej wi臋cej 2 razy wi臋cej ni偶 ludzi, co szczeg贸lnie wida膰 w sezonie letnim, gdy hasaj膮 sobie wolno po pastwiskach. Co wi臋cej, islandzkie prawo przewiduje wysokie kary za potr膮cenie owcy (uwaga! w niekt贸rych regionach zwierz臋ta te mog膮 swobodnie chodzi膰 po drogach publicznych!), co jednocze艣nie ma stanowi膰 rekompensat臋 dla farmera.

 

 

ISLANDIA 鈥 CIEKAWOSTKI TURYSTYCZNE

Chcesz pozna膰 inne ciekawostki o Islandii, kt贸re Ci臋 zaskocz膮?

  • Chocia偶 mo偶e wyda膰 si臋 to ma艂o prawdopodobne, Islandia ma najwi臋ksze uprawy bananowc贸w ze wszystkich kraj贸w w Europie. Owoce te rosn膮 w szklarniach czerpi膮cych energi臋 geotermaln膮. Wody termalne wykorzystuje si臋 tak偶e do podgrzewania chodnik贸w i ulic oraz zasilania sieci wodoci膮gowych. Nie zdziw si臋 wi臋c, je艣li przyjedziesz na Islandi臋 i na dzie艅 dobry poparzysz si臋 wod膮 z kranu, kt贸ra dodatkowo pachnie jajkiem.
  • Jad膮c zim膮 na Islandi臋, licz si臋 z ca艂kowitym brakiem s艂o艅ca. Z kolei dla r贸wnowagi latem jest go tam a偶 nadto 鈥 niemal 24-godzinny dzie艅 to norma.
  • Polacy s膮 najwi臋ksz膮 mniejszo艣ci膮 narodow膮 w Islandii. Wed艂ug danych na d艂u偶szy pobyt zarejestrowanych na d艂u偶szy pobyt jest a偶 20 tysi臋cy naszych rodak贸w.

AKCJA ISLANDIA

Mo偶na m贸wi膰 wiele o tym, jak pi臋kna jest Islandia. Ciekawostki turystyczne i przyrodnicze dodatkowo zn贸w pot臋guj膮 uczucie tej niesamowito艣ci. Je艣li wi臋c chcesz zobaczy膰, ile w nich prawdy, a ile fa艂szu, koniecznie do艂膮cz do nas do Akcja Islandia! To autorski projekt Soli艣ci Adventure Club, w kt贸rego ramach we藕miesz udzia艂 w jednej z naszych wypraw. Islandia z rodzin膮? W wydaniu klasycznym? W samochodzie z nap臋dem na cztery ko艂a? Ju偶 teraz poznaj nasze pomys艂y na zobaczenie tego niezwyk艂ego kraju zagubionego na Oceanie Atlantyckim.

Islandia - podcast podr贸偶niczy